Wawqiykuna, paniykuna, llaqtamasiykuna, corona virus unquy llaqtanchikpiqña , radiopi, televisionpi, internetpi, castellano simipi, inglespi, huk simikunapi, allinta, mana allintaraq uyarichkanchik kay unquymanta, kachkantaqmi mana chanin willakuykunapas; chayrayku ñuqayku qichwasimi rimaqkuna, chay willakuykunata taqwiriniku, tapukuni yachaqkunata, hampiqkunata, hinallataq yuyayniykuta churaspa chayachimuykiku qamkunapaq qichwasimi rimaq masiykuna astawan yachanaykichikpaq.
¿Imataq kay corona virus unquyri?, ¿Maypitaq paqarimurqa?
Kay unquyqa qayna wata iskay waranqa chunka insqunniyuq (2019) wata tukuytaña paqarimusqa China karu suyupi, chaymantan kimsa killallapi lliw tiqsi muyu suyukunaman chiqirimuchkan; kay unquyqa chulli, gripe unquy, chaynaman riqchakuqsi, qallarin kurkunchik, ukunchikmanta rupapakuywan, chullimantaqa aswantaq ukuykin katayman tikran, umayki nanayta qallarin, sinqaykipas suturimuyta qallarin ima. Chaykamaqa, pantanchik chulli unquywan; ichaqa corona virus unquyqa chakitas uqupakunki hinallataq mana allinta samarikunki, sasata samanki, kay unquypaqa manas hampi kanchu, nitaq kanraqchu vacuna, chayraykun lliw runa manchakuchkanchik, qunqayllam rikuriramunman imaynatam miramuchkan hina ¿Imanaptin? Kay unquy apirusunkiman chayqa, chunka tawayuq (14) punchaw qalipas kachkawaq hina purikuchuwan, chaymantañan nanaykunna apimusunki, ichaqa ña runamasinchikkunaman mirarachisunmanñakara kay unquyta.
¿Imapitaq kay unquy qamuchkan?
Huk suyukunamanta yaykumuq runamasinchikkunapi
¿Imaynatataq kay unquy yaykusunkiman?
Unquyniyuq runa uqupakuqtin, aschipakuqtin, samayninpi unquyta chiqichichkan,lliw purisqampi, hatun llaqtakunapi, hatuna wasikunapi, achka uñunakuypi, carrokunapi, hinallataq makillanchikpi imaymana apisqanchikpi, ñawinchikta, sinqanchikta, siminchikta, ninrinchikta apirukunchik chaynita unquy unkunchikman yaykurparin.
¿Imatam chaypaq ruwananchik?
Imakunatam umalliq gobierno ukumanta kamachikamun chaykunata kasukunanchik; ama runa hatun uñunakuyman yaykunachu, makinchiktaqa mayllikuna imata ruwaspapas jabonchawan, detergentechawan imapaq qullqichanchik aypanman hina; aschiyta munaspaqa, amaya runamasinchik uyanmanchu, aswan qipachaman muyuriruspa sinqaykita churay kuchus, wallwakuykiman aschirukunki, uqurukunki; ima nanaypas kay unquy apirusunki, pitapas aylluykimanta rikunki yachayki utqayllaman llaqtayki willakamuy kay hampina wasikunaman, hospital, clínica ama pinqakuspa, ama llullakuspa; manan sinchi mancharikunapaqchu kay unquyqa ichaqa manan aschallatachu qawananchikchu, wawqi paninchikkuna, wayna sipas, allin runa mikuqkunataqa manan kay unquy atipanqachu, allin amachasqaqa qali qalin kanqa, huk sapaq unquykunawan qalikunaqa yuyaq mamakunata, taytakunata hinallataq wawakunata, uña warmakunata, paykunata allinta waqaychananchik; llaqta kamachikuqkuna hatumanta, uchuymanta hampiq kamayuqkuna allinta willakamuchkanku chaytapas allinta kasunanchik chulla runa hinalla; kay qillqata chiqirichiy allinta yachananchikpaq, huk punchawkama, sumaqlla allinlla wawqi paniykuna, añay. (Carlos Arévalo)
