Icono del sitio EXPRESIÓN DIARIO

AQCHIMANTA

Qillqaq: Carlos Arévalo

Huk warmichas urqupi tiyasqa, kay warmichas kasqa achkallaña uywayuq chitan, kuchi, wakan, kawallun, hinaspansi sapa punchaw risqa michiq, chaysi sapa tutamanta lluksisqa kusillaña chitankunata, kuchinkunata, wankankunata kawallunkunata qatiykukuspa, michiptinsi rikuriramusqa achka aqchikkuna, hinaptinsi muyuykun, muyuykun, hinaspa huk aqchi muyupayaykun warmichataqa, chisimpayta qatipuspansi lliw uywankunata, wasinman chayan, wasinmpi kachkaptinña huk runa yaykuykamun yuraq ataru kunkampi, yana qansawan, yuraq warawan, puka uyayuq, hinaspansi parlaykun warmichawan.

Warmicha: ¿Pitaq kanki?

Aqchi: Ñuqa kani José, ñaqan qawapayachkarqayki, uywaykikunata michiptiki

Warmichas hamutasqa: (Sapallaymi kachkani, icha kay qariwan tiyakuyman).

Aqchi: Paqarinmi llamkasaq, mikunayta apamuwanki, uywaykikunata michisqayki pampallapi llamkasaq, hinaptinsi warmichaqa yanuspa apasqa mikunanta, chaysi chitankunata, kuchinkunata, wakankunata, kawallunkunata michiq apaspa.

Warmichaqa chayarparinsi, chayarparispas qawapayaykun runata, manas pipas kasqachu, aqchikunallas chaypi pawakachachkan achkallaña.

Chay qaris aqchi kasqa, tutansi qariman tukukun, punchawñataq aqchiman, ñas chawpi punchawña kasqa, manas pipas qispimunchu uraymanta utaq wichaymanata, warmichas piñasqallaña chisimpayta kutipusqa wasinman, chayllaman runa qispiykamun.

Warmicha nin: Qan, yanqa ñuqata mikunaykita apachikamuwanki.

Runa: Manachu rikuwarqanki, chimpaykipitaq kachkarani llamkaspay.

Chaymantas warmicha qanra aqchita wikaparpamusqa, hinaspa qipamusqa llakisqallaña.

Nivel Literal:

Identificación de personajes, lugares, acontecimientos o circunstancias:

¿Pitaq uywankunata michirqa?

  1. a) Warmi
  2. ch) Aqchi
  3. h) Runa

¿Maypitaq tiyasqa warmicha?

  1. a) Quchapa patampi
  2. ch) Ñampi
  3. h) Urqupi

Nivel Literal:

Encontrar la idea principal:

¿Imatataq aqchi ruwasqa?

  1. a) Purisqa
  2. ch) Raskisqa
  3. h) Muyupayasqa

Identificar relaciones de causa –efecto:

¿Imatataq hamutasqa warmicha?

  1. a) Sapallaymi kachkani nispa
  2. ch) Pitaq munanman millay runata
  3. h) Wikaparparisqa

Nivel Inferencial:

Predecir resultados:

¿Warmi, runa aqchi yachaspan imatataq ruwarqa?

  1. a)
  2. ch) Tiyakunmanku.
  3. h) Wañuchinman.

Inferir el significado de palabras desconocidas:

¿Imaninantaq aqchi?

  1. a) Uywa pawaq.
  2. ch) Uywa puriq.
  3. h) Uywa quchapi.

Nivel Evaluativo o Crítico:

Emitir un juicio ante un comportamiento:

¿Allinchu llullakuy ?

  1. a) Manam allinchu.
  2. ch) Allinmi.
  3. h) Qawarinam.

¿Imaynataq aqchi kasqa?

  1. a) Hampatuhina.
  2. ch) Unchuchukuhina.
  3. h) Yuraq ataruwan, yana qansayuq, puka uya.
Salir de la versión móvil